Եթե սեր չկա…

Մութ է, անձրև է գալիս: Նա պաշտում է անձրևը, իր ամենահարազատ, ամենահասկացող, հարցեր չտվող...
axjik-luys2

Արդեն մթնում է: Նա մտքերի մեջ խորասուզված` հայացքը պատուհանից չի կտրում: Արեգակն այնտեղ` հեռու հորիզոնում, զբաղված է իր շողերը երկնքի երեսից հավաքելով: Դիմացի շենքը կարծես լողում է արևահամ ու արևարբ կրակի մեջ: Ի~նչ գեղեցկություն… Ու չգիտես էլ` ինչու նրան գտնում է այն միտքը, որը կոչվում է ժամանակի զգացողություն: Ի~նչ արագ է անցնում ժամանակը: Ինչո՞ւ այն պահերին, երբ ամենից շատ ես ուզում գեթ մեկ վայրկյանով կանգնեցնել ժամանակը, նա այնքան արագ է անցնում կողքովդ, որ չես էլ հասցնում երեսը տեսնել: Իսկ երբ համոզելով առաջ ես հրում ժամանակին, նա` որպես շատ հետաքրքրասեր ունկնդիր, կանգնում է քեզ թույլատրելի սահմանից էլ մոտ և քննադատում կյանքում խաղացած քո հերթական կամ միակ դերը: Ի վերջո, նորին մեծություն ժամանակը, բնավ էլ քո ցանկությունների հետ հաշվի չի նստում, շարժվում է այնպես, ինչպես ինքն է ուզում…

Աներևույթ ձեռքի հանկարծակի ապտակից արթնացած` նա աչքերով նորից գտնում է պատուհանը. «Ահա նորից մութ է»,- անհասկանալի կիսազվարթությամբ, կիսաշշուկ արտասանում է նա: «Իսկ եթե իրականում սեր չկա՞»,- երկար լռությունից հետո, որպես դատապարտյալի մահապատիժ, ոչ մեկին և ամենակարևորը իրեն չվախեցնելու համար գրեթե անլսելի ձայնով արտաբերում են նրա շուրթերը: Ու կամակոր, ոչ մի իշխանության չենթարկվող արցունքները լուռ, բայց համարձակ հանդարտությամբ թափվում են նրա աչքերից: Ճիշտ է, ժամանակը հետ չես տա, բայց որպես անգիր արված հին ու բարի ֆիլմ` նրա աչքերի առջևով անցնում են այն կադրերը, որ կարող է կոչել «իմ ապրած կյանք»: Իսկ ի՞նչ է եղել նրա կյանքը. համամարդկային արժեքի փնտրտո՞ւք, մի հզոր ուժի, ամեն ինչի հիմքում ընկած, ամեն ինչ փոխելու ընդունակ մի հզոր ուժի որոնո՞ւմ ու հրաշքների անընդհատ սպասո՞ւմ:

Մութ է…

Ու մթությունն ավելի է խորանում իր մռայլ դատողությունների մեջ ու հառաչանքներ է իր սրտից հանում: Նա, ինչպես միշտ մենակ, խորհում է, նայում պատուհանից դուրս: Մութ է, լռությամբ համակված հարազատ մի մութ: Բայց կարծես լռությանը վիրավորելու նպատակով նրա դռանը մոտեցող ոտնաձայներ են լսվում: «Աստվա′ծ իմ, միայն թե այստեղ չգան»: Իսկ քայլերը անողոք հանգստությամբ, որպես մահապատժի տանելու եկած դահիճներ, մոտենում են ամենքի համար բացվելու պատրաստ թշնամի դռանը: «Միայն ոչ հիմա»,- վատ արարքից հետո մոր պատժին սպասող փոքրիկի նման արտաբերում է նրա վախվորած ու շփոթված հոգին: Օ~, ի~նչ ցնծություն, մթության մեջ թաղված անլույս սենյակը հեռացնում է քայլերի տիրոջն իրենից: Մի քանի վայրկյան նրա կոկորդում բանտարկված շունչը վերջապես իրեն ազատության գիրկն է նետում:

Մութ է, անձրև է գալիս: Նա պաշտում է անձրևը, իր ամենահարազատ, ամենահասկացող, հարցեր չտվող ու պատասխաններ չակնկալող թաց ընկերոջը: «Արի′, արի′ ու մաքրի′ր աշխարհը»: Իսկ արցունքները հիմա մաքրում են նրա հոգին… Մութը, անձրևը, մենակությունը նրան կրկին հիշեցնում են իր սիրո մասին: Նա սիրել էր ու համոզվել` մեկը նայում է քեզ ու քմծիծաղում. «Դու հորինի′ր, երազի′ր, ես գիտեմ իմ անելիքը»: Հիմա՞ էլ չխոստովանի իրեն, որ հոգնել է մենակ մնալու դատարկությունից, հոգնել է սպասումից, անորոշությունից…

Նա ստիպված ձեռքը տանում է լույսի կոճակին: Մի՞թե կյանքի կանոնները նրան նորից թելադրում են վառել իր կողմից այդքան ատելի կեղծ էլեկտրական լույսը: Նա գիտակցում է, որ այդ «կեղծը» հենց իր շնորհիվ է տիրանալու սենյակին, իրեն, աշխարհին: Նա ատում է այդ լույսը, ուզում է կա′մ աստվածային լույսին փարվել, կա′մ նետվել մթության գիրկը: Ոչ ավել, ոչ պակաս: «Այո′, սեր չկա»,- որպես վերջնական լուծում դարեր շարունակ քննված խնդրի` համարձակությամբ, մի քիչ անողոք հնչում է կրկին նրա շուրթերից: «Սերն ի՞նչ կապ ունի»,- հարցնում է ու որերորդ անգամ փորձում համոզել իրեն, որ առանց սիրո էլ կարող է ապրել: Բայց չէ՞ որ հենց այդ սերը (գուցե ճակատագիրը) որոշեց իր փոխարեն: Ասում են, չէ՞, որ սերը երբեք չի հարցնում` ուզո՞ւմ ես ինքդ քո ձեռքով ստեղծած մենակության պարիսպը քանդել: Հիմա էլ չգիտի` ինչպես ստացվեց, որ անկախ իր կամքից ու երազներից, սիրեց հենց նրան: Այդ մեկն իր մոտ լավ էր ստացվում` անսպառ սեր բաշխել հարազատ մարդկանց, բայց նա… նա ուրիշ էր, նա հեռու էր շատ ու շատ անտեղյակ… Չէ, լո՞ւրջ ես ասում, դու չէ՞իր ուզում փոխադարձ սիրվել: Ի~նչ հիմարություն…

Անձրևն իր բողոքն ու ճիչն է թմբկահարում աշխարհին: Գո՞ւցե նա էլ հիմա մենակության ու մթության մեջ լսում է անձրևի` ամեն ինչ ասող, իր փոխարեն ամեն բան լսող, ավելին, քան հասկացող անձրևի ձայնը: Մի՞թե ավելին, մի՞թե անձրևը հիմա փարվում ու նրան է փոխանցում իր հոգու ողջ ջերմությունը, ու նա չի մրսում, նա զգում է հարազատ մի ջերմ սառն անձրևի մեջ: Մութ Է: Անձրևը նրան, չգիտես ինչու, իր առաջին, միակ ու անկրկնելի սերն է հիշեցնում. «Ոչ միասին, բայց երկուսով Մենք քայլել ենք կյանքի գուցե նույն ճամփեքով»… Նա մեղմ ժպտում է: Իսկ ի՞նչ կլիներ, եթե ճակատագիր կոչվածը նրան գեթ մեկ օրով իրեն նվիրեր: Գուցե ոչինչ էլ չլիներ, իսկ եթե ամեն ինչ գլխիվայր փոխվե՞ր… «Չէ′, սեր կա, միայն թե պետք է սիրել ճիշտ մարդկանց»: Համոզող բառեր, որ խառնվում են նրա արցունքների անձրևին ու հոգին են մաքրում, իր բարկացած, մենակ մնացած ու մենակ եղած տխուր հոգին:

«Զը~նգ, զը~նգ»: Աներևույթ ձեռքի հանկարծակի ապտակից արթնացած` նա արագ վերցնում է լսափողը:

– Ալո:

– Տա′տ, դո՞ւ ես, հո՞ բան չի եղել, ինչո՞ւ չէիր վերցնում հեռախոսը: Համ էլ եկա… Ախր, լույսը մարած էր, մտածեցի հարևանի տանն ես, էդ անձրևն էլ վրա տվեց, շուտ տուն վազեցի: Տա՛տ, դե մի բան ասա:

– Ամեն բան լավ է, կներես, բալե′ս…

– Երևի հիմարություն արեցի, որ չեկա: Ուղղակի թրջվել էի… Տա′տ ջան, քեզ լա՞վ ես զգում, խնդրում եմ, ճի′շտն ասա: Թե պետք է, կգամ…

– Չէ′, չէ′, երդվում եմ` շատ լավ եմ զգում, դու ամեն բան էլ շատ ճիշտ ես արել: Ապրե′ս, սիրելիս, քեզ երկար կյանք տա Աստված:

Թոռնիկն ուզում է ինչ-որ բան ասել, բայց տո~ւ-տո~ւ-տո~ւ…

Նա դողդոջուն, արդեն ծերացած, արդեն կնճռոտ ձեռքը տանում է լույսի կոճակին ու… վառում է այս անգամ: Հանկարծակի արագությամբ «կեղծը» լցվում է սենյակը ու գրավում է ողջ աշխարհը: Նա ձեռնափայտի օգնությամբ մոտենում է իր սենյակի հայելուն ու անում է իր ամենաչսիրած բանը` նայում է իրեն: Կեղծ լույսը խեղդում է իր հարազատ անձրևի ձայնը ու դատապարտություն է կարդում լռության գլխին: Նա, կիսածիծաղը դեմքին, հարցնում է հայելու այն կողմում կանգնած մեկին.

– Այդ ո՞վ է ասել, թե ժամանակը հետ տալ չի լինի և կամ սեր չկա, այդ ո՞վ է ասել, թե դու դա ես եմ, այդ ո՞վ է ասել, թե…

Ու հասուն սիրտը, բորբոքված սիրտը սկսում է կամաց-կամաց իրեն հավաքել ու ուղեղի հետ համընթաց քայլել…

Լույս է… Մի տեսակ ուրիշ, իր ողջ կյանքում չտեսած լույս, հիմա արդեն աստվածային ու անկոտրում, հիմա արդեն շատ հաճելի ու ճշմարիտ, հիմա արդեն անկեղծությամբ քեզ նվիրվող, քեզ շատ սիրող, աստվածային մի ուրիշ լույս:

Լույս է… Ու էլ ոչինչ չկա…

Հեղինակ՝

Անի Ռափյան

*

*