Հրանտ Մարգարյան. Եթե հարկ լինի, կարող ենք դիմել նաեւ հարձակվողական քայլերի

Հարցազրույց ՀՅԴ Բյուրոյի ներկայացուցիչ Հրանտ Մարգարյանի հետ:
hrant-margaryan

ՀՅԴ Բյուրոյի ներկայացուցիչ Հրանտ Մարգարյանի հարցազրույցը «Հայոց աշխարհին»

Հա­շո­ւի առ­նե­լով աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան օ­րէ­ցօր լա­րո­ւող ի­րադ­րու­թիւ­նը՝ ժա­մա­նա­կը չէ՞, որ ­Հա­յաս­տան նոր շեշ­տադ­րում­ներ հա­ղոր­դի իր ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թեան. Հ.Յ.Դ.ի հրա­ւի­րած ներ­կա­յա­ցուց­չա­կան խորհր­դա­ժո­ղո­վը` «­Հա­կա­ռա­կոր­դի ռազ­մա­քա­ղա­քա­կան մար­տա­վա­րու­թիւնն ու մեր ա­նե­լիք­նե­րը» կար­գա­խօ­սով, պայ­մա­նա­ւո­րո­ւած էր ա՞յս անհ­րա­ժեշ­տու­թեամբ:

Ձեր հար­ցում տեղ գտած շեշ­տադ­րում­ներն, ան­շուշտ, գո­յու­թիւն ու­նեն: ­Նախ` Ատր­պէյ­ճա­նի որ­դեգ­րած մար­տա­վա­րու­թիւ­նը դժո­ւա­րին վի­ճակ է ստեղ­ծել մեզ հա­մար -սահ­մա­նա­յին բա­խում­ներ, զո­հեր, ին­չը չի կա­րող չան­հանգս­տաց­նել: ­Հե­տե­ւա­բար մենք ոչ միայն հա­կազ­դո­ղի դե­րում պէտք է լի­նենք, այ­լեւ ի­րա­կա­նաց­նենք նա­խա­ձեռ­նո­ղա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թիւն, ա­մէն ինչ պէտք է ա­նենք, որ­պէս­զի նա­խա­ձեռ­նու­թիւ­նը մեր ձեռ­քը վերցնենք, եւ դա պէտք է լի­նի տար­բեր բնա­գա­ւառ­նե­րում:
Մենք մեր հեր­թին պէտք է փոր­ձենք Ատր­պէյ­ճա­նին նե­ղը գցել: ­Մեզ հա­մար ձեռն­տու չէ պա­տե­րազ­մի վերսկսու­մը, մենք Ար­ցա­խեան հիմ­նա­հար­ցի լու­ծու­մը տես­նում ենք բա­նակ­ցա­յին սե­ղա­նի շուրջ: ­Բայց տէ ֆաք­թօ պա­տե­րազմ է տե­ղի ու­նե­նում մեր սահ­ման­նե­րին, ու­րեմն ե­թէ հարկ լի­նի, պէտք է դի­մա­ցի­նի նա­խա­յար­ձա­կու­մը կան­խե­լու հա­մար դի­մենք նաեւ յար­ձա­կո­ղա­կան քայ­լե­րի:
Ատր­պէյ­ճա­նը, ո­րի նպա­տակն է ռազ­մա­կան ճա­նա­պար­հով լու­ծել Ար­ցա­խեան խնդի­րը, իր հեր­թին պէտք է սպա­սի հայ­կա­կան կող­մից նա­խա­յար­ձակ քայ­լե­րի ու գի­տակ­ցի, որ հիմ­նա­հար­ցը ռազ­մա­կան ճա­նա­պար­հով լու­ծե­լու դէպ­քում ինքն է վատ վի­ճա­կում յայտ­նո­ւե­լու` կորց­նե­լով նո­րա­նոր տա­րածք­ներ:
Երկ­րորդ` Ար­ցա­խեան հար­ցը շա­րու­նա­կում է մնալ մեր ազ­գա­յին գերխնդի­րը, հե­տե­ւա­բար՝ հայ քա­ղա­քա­կան միտ­քը ժա­մա­նակ առ ժա­մա­նակ պէտք է մղել խնդրի առն­չու­թեամբ նոր գա­ղա­փար­նե­րի, նոր դիր­քո­րո­շում­նե­րի ար­տա­յայտ­ման: Իսկ դրան նպաս­տում է հար­ցի շուրջ մտքե­րի փո­խա­նա­կու­մը:
Միա­ժա­մա­նակ կար ­Դաշ­նակ­ցու­թեան ո­րոշ դիր­քո­րո­շում­նե­րի ու ո­րո­շում­նե­րի մա­սին հա­սա­րա­կու­թեանն ի­րա­զե­կե­լու, ինչ­պէս նաեւ հա­սա­րա­կա­կան տար­բեր շեր­տե­րի տե­սա­կէտ­նե­րը լսե­լու, քննար­կե­լու անհ­րա­ժեշ­տու­թիւն:
Եւ, վեր­ջա­պէս, Ար­ցա­խի ­Հան­րա­պե­տու­թեան ան­կա­խու­թեան տա­րե­դարձն է, իսկ Դաշ­նակ­ցու­թիւնն ա­մէն տա­րի նշում է այն` դա նաեւ ա­ռիթ ծա­ռա­յեց­նե­լով սե­փա­կան դիր­քո­րո­շում­ներն ար­ծար­ծե­լու: ­Խորհր­դա­ժո­ղո­վը ծա­ռա­յեց իր նպա­տա­կին, նոր մօ­տե­ցում­ներ, նոր շեշ­տադ­րում­ներ հնչե­ցին: ­Կար­ծում եմ` հա­մա­պա­տաս­խան մար­մին­նե­րը պէտք է ու­շադ­րու­թիւն դարձ­նեն այս ա­մէ­նի վրայ:

Ապ­րի­լեան պա­տե­րազ­մից յե­տոյ ա­ռա­ւել քան յստակ դար­ձաւ, որ «­Մատ­րի­տեան սկզբունք­ներ»ն­ այ­լեւս ժա­մա­նա­կավ­րէպ փաս­տա­թուղթ է եւ, ու­րեմն, ժա­մա­նա­կը չէ՞ ա­ռաջ մղե­լու Ար­ցա­խի որ­պէս բա­նակ­ցա­յին կող­մի հան­դէս գա­լու անհ­րա­ժեշ­տու­թիւ­նը:

Ի­րա­կա­նում զրո­յա­կան վի­ճակ է` բա­նակ­ցա­յին սե­ղա­նին ո՛չ ո­րո­շա­կի փաս­տա­թուղթ կայ, ո՛չ էլ ո­րե­ւէ հա­մա­ձայ­նու­թիւն:
Իսկ «­Մատ­րի­տեան սկզբունք­ներ» ա­սո­ւա­ծը ­Դաշ­նակ­ցու­թեան հա­մար ա­նըն­դու­նե­լի է: Ատր­պէյ­ճա­նի հիմ­նա­կան ռազ­մա­վա­րու­թիւնն է հար­ցը ռազ­մա­կան ճա­նա­պար­հով լու­ծե­լը: ­Նա բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թացն օգ­տա­գոր­ծում է իր այդ ռազ­մա­վա­րու­թիւ­նը յա­ջո­ղեց­նե­լու հա­մար: Այ­սինքն՝ բա­նակ­ցու­թիւն­նե­րը Ատր­պէյ­ճա­նի ռազ­մա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թեան մաս են կազ­մում: Այս ա­ռու­մով, ա­յո՛, մենք պէտք է կա­րո­ղա­նանք վե­րա­թար­մաց­նել, վե­րա­նո­րո­գել մեր մօ­տե­ցում­նե­րը:

Վե­րա­թար­մա­ցում ա­սե­լով` հաս­կա­նա՞նք բա­նակ­ցու­թիւն­նե­րին չմաս­նակ­ցելն ու Մատ­րի­տեան փաս­տաթղ­թից հրա­ժա­րո­ւե­լը:

Կար­ծում եմ` պէտք չէ դի­մել այն­պի­սի գոր­ծո­ղու­թեան, ո­րը կը նշա­նա­կի, թէ մենք դուրս ենք գա­լիս բա­նակ­ցու­թիւն­նե­րից: Իսկ ­Մատ­րի­տեան փաս­տաթղ­թից հրա­ժար­ման տար­բեր ձե­ւեր կան, ա­մէն դէպ­քում ինձ հա­մար բա­նակ­ցու­թիւն­նե­րից հրա­ժա­րու­մը չէ այդ ճա­նա­պար­հը:
Ըստ իս, այ­սօ­րո­ւայ գոր­ծըն­թա­ցը մեր օգ­տին է, ո­րով­հե­տեւ Ատր­պէյ­ճանն է իր մեր­ժո­ղա­կան կե­ցո­ւած­քով յայտ­նուել յի­մար վի­ճա­կում: ­Պար­զա­պէս մենք պէտք է շեշ­տադ­րում­նե­րը յստա­կեց­նենք, պէտք է նախ հաս­նենք նրան, որ ի­րա­կա­նա­նան 2016ին ­Վիեն­նա­յում եւ Ս. ­Փե­թերս­պուր­կում տե­ղի ու­նե­ցած պայ­մա­նա­ւո­րո­ւա­ծու­թիւն­նե­րը մի­ջա­դէ­պե­րի հե­տաքն­նու­թեան մե­քա­նիզ­մի ներդր­ման հետ կա­պո­ւած:
Ե­թէ ան­գամ Ատր­պէյ­ճա­նը շա­րու­նա­կում է հրա­ժա­րո­ւել, հայ­կա­կան կող­մը պէտք է դրանք կի­րա­ռի: ­Դա մեզ հնա­րա­ւո­րու­թիւն կը տայ ի ցոյց դնե­լու Ատր­պէյ­ճա­նի ռազ­մա­տենչ քա­ղա­քա­կա­նու­թիւ­նը, նե­րազ­դե­լու մի­ջազ­գա­յին հան­րա­յին կար­ծի­քի վրայ, դրա­նով իսկ ճնշում գոր­ծադ­րե­լու Ատր­պէյ­ճա­նի վրայ:

Մե­րօ­րեայ հար­ցադ­րում­ներն են «ո՞չ մի թիզ հող», թէ՞ «զի­ջում­ներ Ար­ցա­խի կար­գա­վի­ճա­կի դի­մաց».­Դաշ­նակ­ցու­թեան դիր­քո­րո­շու­մը մնո՞ւմ է նոյ­նը:

Ի հար­կէ, ո՛չ մի թիզ հող եւ ո՛չ մի զի­ջում. սա ինձ հա­մար ի­մաստ կ­՛ու­նե­նայ այն­քան ժա­մա­նակ, քա­նի դեռ Լ.Ղ. ան­կա­խու­թեան փաս­տը չի ըն­դու­նո­ւել բո­լո­րի կող­մից: Իսկ ա­մէն մի եր­կիր պէտք է ի­րա­ւունք ու­նե­նայ իր պատ­մա­կան տա­րածք­նե­րի վրայ իր կեն­սու­նա­կու­թեան ու անվ­տան­գու­թեան պայ­ման­նե­րը ստեղ­ծե­լու: Այդ կեն­սու­նա­կու­թեան, անվ­տան­գու­թեան ու պատ­մա­կան ի­րա­ւուն­քի սկզբունք­նե­րի հի­ման վրայ էլ պէտք է ձե­ւա­ւո­րո­ւեն Ար­ցա­խի վա­ղո­ւայ պե­տա­կան սահ­ման­նե­րը:
Ա­զա­տագ­րո­ւած տա­րածք­նե­րը մեր անվ­տան­գու­թեան ե­րաշ­խա­ւորն են: Ար­ցա­խը պէտք է իր ամ­բողջ սահ­մա­նի եր­կայն­քով ­Հա­յաս­տա­նի հետ սահ­ման ու­նե­նայ, ինչ­պէս նաեւ սահ­ման ու­նե­նայ եր­րորդ երկ­րի հետ: Ար­ցա­խը պէտք է վե­րա­կանգ­նի հո­ղա­յին ամ­բող­ջա­կա­նու­թիւ­նը, այ­սինքն՝ պէտք է վե­րա­միա­նան ­Շա­հու­մեա­նը, ­Մար­տա­կեր­տի դաշ­տա­յին շրջա­նը: ­Սա՛ է մեր պատ­կե­րա­ցու­մը: ­Բայց խնդրի լուծ­ման հիմ­քը կամ սկիզ­բը Ար­ցա­խի ան­կա­խու­թեան ճա­նա­չումն է բո­լո­րի կող­մից:

Ին­չո՞ւ ­Հա­յաս­տա­նը ո­րո­շեց չմաս­նակ­ցել Վ­րաս­տա­նում մեկ­նար­կած ՆԱԹՕի «Agile Spirit 2017» զօ­րա­վար­ժու­թիւն­նե­րին:

Դա շատ բնա­կան քայլ է, ­Հա­յաս­տանն ան­կախ եր­կիր է, մենք ենք ո­րո­շում` ին­չի՞ն մաս­նակ­ցել, ին­չին` ո՛չ: Այն­պէս որ, կա­րող էինք մաս­նակ­ցել, կա­րող էինք նաեւ չմաս­նակ­ցել: Իսկ չմաս­նակ­ցե­լու պատ­ճառ­նե­րը կա­րող են տար­բեր լի­նել, օ­րի­նակ` կայ պատ­րաս­տո­ւա­ծու­թեան հան­գա­ման­քը:

Դա ­Հա­յաս­տա­նի՞ ո­րո­շումն էր, թէ՞ կայ, ինչ­պէս ա­րեւմ­տա­մէտ վեր­լու­ծա­բան­ներն են ա­սում, ռու­սա­կան կող­մի ճնշու­մը, կամ էլ գու­ցէ Ատրպէյ­ճա­նի մաս­նակ­ցու­թեան հան­գա­մանքն է իր դե­րա­կա­տա­րու­թիւ­նը ու­նե­ցել:

Կար­ծում եմ` սա ե­ղել է մեր պե­տու­թեան կա­յաց­րած ո­րո­շու­մը: ­Բայց հնա­րա­ւոր է, որ հա­շո­ւար­կի մէջ հա­շո­ւի է առ­նո­ւել ­Հա­յաս­տա­նի Հ.Ա.Պ.Կ.ի ան­դա­մակ­ցու­թիւ­նը: Ես դրան բնա­կան եմ վե­րա­բեր­ւում: ­Նա, ով ­Հա­յաս­տա­նի այս քայ­լից փոր­ձում է խնդիր ստեղ­ծել, դա իր գործն է, իր խնդիրն է: Այս ո­րո­շումն ինձ հա­մար քա­ղա­քա­կան ո­րո­շում չէ, այլ` նպա­տա­կա­յար­մա­րու­թեան հարց, ժա­մա­նա­կի ու պա­հի անհ­րա­ժեշ­տու­թեամբ թե­լադ­րո­ւած քայլ:

Փաս­տօ­րէն որ­քան էլ մենք կա­րե­ւո­րում ենք «ե՛ւ… ե՛ւ»ի քա­ղա­քա­կա­նու­թիւ­նը, այ­նու­հան­դերձ՝ գա­լիս է մի պահ, երբ ծան­րու­թեան նժա­րը հարկ է լի­նում թե­քել այն կող­մը, որ­տեղ ­Հա­յաս­տա­նի անվ­տան­գու­թեան ե­րաշ­խիք­ներն են:

Ի հար­կէ, Հ.Ա.Պ.Կ., հայ-ռու­սա­կան տար­բեր ռազ­մա­վա­րա­կան պայ­մա­նագ­րեր եւ այլն, եւ դա ի­րո­ղու­թիւն է: Իւ­րա­քան­չիւր եր­կիր գտնւում է ո­րե­ւէ ռազ­մա­քա­ղա­քա­կան դա­շին­քի մէջ: ­Հա­յաս­տանն էլ այս ռազ­մա­քա­ղա­քա­կան ճամ­բա­րի մէջ է: ­Բայց, դրա­նով հան­դերձ, մենք չենք մեր­ժում միւս ճամ­բար­նե­րի հետ մեր հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թիւ­նը, չենք խզում մեր կա­պե­րը, չենք հա­կադր­ւում:
Սա­կայն յա­րա­բե­րու­թիւն­ներ չխզել` չի նշա­նա­կում եր­կու ճամ­բար­նե­րը հա­ւա­սար հար­թու­թեան վրայ դնել, չէ՞ որ մենք մէ­կի հետ հա­մա­գոր­ծակ­ցում ենք, բայց միւ­սի մի մասն ենք կազ­մում, նրա ան­դամն ենք: Ի վեր­ջոյ, պէտք է հաս­կա­նալ, որ գո­յու­թիւն ու­նե­ցող ի­րո­ղու­թիւ­նը մե­զա­նից հա­մա­պա­տաս­խան կե­ցո­ւածք է պա­հան­ջում: Եւ վեր­ջա­պէս, նման ի­րա­վի­ճակ­նե­րում պէտք է գի­տակ­ցել, որ ա­մէն մի քայլ ար­ւում է մեր պե­տա­կան շա­հե­րից ել­նե­լով:

*

*

Լրահոս

Բոլոր նորությունները